İdeolojilerin Savaşı: Kazanan Güçler, Kaybeden Halklar

Savaş, telaffuz edildiği anda bile insan ruhuna derin bir korku ve endişe salan, hayatı tüm dünya için yaşanmaz kılan karanlık bir kavramdır. Her kelimesiyle zor olan bu olguyu ilk duyduğumuzda, coğrafi olarak ne kadar uzak olursak olalım, sormadan edemeyiz: "Acaba bu yangın bize de sıçrar mı, biz de savaşa giriyor muyuz?" Rusya-Ukrayna savaşıyla sarsılan küresel gündem, son dönemde ABD ve İran arasındaki askeri gerilimle yeni bir boyuta ulaştı. Peki, insanlığa yıkımdan başka hiçbir şey getirmeyen bu savaş ideolojisinden gerçekte kim kazanç sağlıyor? Silah sanayisi mi, zengin maden yataklarına sahip ülkeler mi, yoksa petrol yatırımları üzerinden servetine servet katan küresel aktörler mi?

Aslında tarihin bize öğrettiği en büyük gerçek, savaşların sadece toprak kazanmak için değil, dünyada yeni bir düzen kurmak amacıyla çıkarıldığıdır. Düzenin değişmesi ve devletlerin küresel kurallar ile düzenlemeler üzerinde baskın bir rol oynama arzusu, jeopolitik krizlerin en büyük itici gücüdür.

Peki, bu savaş ne zaman bitecek ve kimin ekonomisi artık barış anlaşmasını imzalamak zorunda kalacak? Küresel bir çatışmada ilk akla gelen kurban genelde ambargolar altındaki İran ekonomisi olsa da, madalyonun diğer yüzünde ABD halkı yer almaktadır. Dünyada büyük zorluklar görmeyen, savaşı kendi topraklarında ve bedenlerinde doğrudan hissetmeyen, yüksek refah ile alım gücüne alışmış toplumlar, kurulu düzenlerinin bozulmasına karşı oldukça hassastır. Savaşın uzamasıyla tırmanacak petrol ve akaryakıt zamları, enflasyonist baskılar ve ekonomik istikrarsızlık, ABD içinde kitlesel protestoları ve hatta yağmalamaları tetikleme potansiyeline sahiptir. Uzun süredir kendi bağımsızlığını savunan ve "Yes California" diyen bir kitle düşünüldüğünde, yaşanacak ekonomik zorluklar nedeniyle ilk ciddi iç çatlağın ve direnişin Kaliforniya eyaletinden gelmesi oldukça mantıklı bir senaryodur. Refah seviyesi düşen bir halkın kendi hükümetinin dış politikalarına karşı bayrak açması, savaşın cephe arkasındaki en büyük kırılması olacaktır.

Diğer yandan madalyonun istihbarat boyutuna bakıldığında karşımıza çok daha çarpıcı sorular çıkmaktadır. ABD kanadından gelen, İran'ın yer altı nükleer tesisi olarak bilinen Kazma Dağı'nı vurabileceklerine dair açıklamalar, bu gizli bilgilerin kaynağını tartışmaya açmaktadır. İran'ın tüm kritik askeri koordinatlarını, nükleer tesislerinin yerini ve silahların durumunu en ince detayına kadar bilen bir ABD, bu kritik bilgilere nereden ulaşıyor? Şüphesiz ki İran bölgesinde çok ciddi bir istihbarat ağı, bilgi sızdıran aktörler ve içeride faaliyet gösteren ajanlar bulunmaktadır. Kazma Dağı'nın stratejik önemi de tam olarak burada gizlidir. Zagros Dağları'nın derinliklerinde yer alan bu bölge, yerin metrelerce altında, sağlam granit kayaların içine inşa edilmiş devasa bir yeraltı sığınağıdır. İran'ın sabotaj risklerine karşı gelişmiş santrifüjlerini ve nükleer başlık üretiminde kullanılabilecek stratejik unsurlarını korunaklı yapısı nedeniyle buraya taşıdığı bilinmektedir. Yerin bu denli altında olması burayı sıradan hava saldırılarından korusa da, sığınak delici bombaların hedefi haline getirmektedir.

Savaşın ne zaman biteceğini kesin olarak öngörmek zor olsa da, askeri uzmanlar mevcut durumu topyekûn bir savaştan ziyade dönemsel askeri çatışmalar olarak değerlendirmektedir. Ancak bu kriz sona erdiğinde, dünyayı bekleyen senaryo kazananı olmayan bir küresel dengesizliktir. Petrol fiyatlarının dalgalanması küresel enflasyonu kalıcı hale getirecek, nükleer tehdit algısı ülkeleri daha fazla silahlanmaya itecektir. Günün sonunda, ideolojik savaşların kazananı yine dev silah sanayileri ve enerji tekelleri olurken; kaybedeni ise alım gücü eriyen, geleceğe korkuyla bakan dünya halkları ve geride enkaz bırakan insanlık onuru olacaktır.