Yeni Bölgesel Güvenlik Mimarisi: Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan

Yeni Bölgesel Güvenlik Mimarisi: Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan Üçlü Mekke Savunma Paktı

Orta Doğu ve Güney Asya jeopolitiği, ABD ile İran arasındaki askeri tırmanmanın ve vekalet savaşlarının bölgesel dengeleri sarstığı son derece kritik bir dönemden geçmektedir. Süper güçlerin çatışma alanına dönüşen ve klasik güvenlik şemsiyelerinin sorgulandığı bu konjonktürde; Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın Mekke’de bir araya gelerek imzaladığı Üçlü Savunma ve Stratejik İş Birliği Anlaşması (Mekke Savunma Paktı), İslam dünyasında ve küresel siyasette kartların yeniden dağıtılmasına yol açan tarihî bir adımdır.

Bu üç ülkenin aynı masada buluşması tesadüf değil, kusursuz bir stratejik tamamlayıcılığın sonucudur: Türkiye; NATO standartlarındaki askeri gücü, sahada kanıtlanmış savunma sanayi teknolojisi (İHA/SİHA, füze sistemleri, zırhlılar) ve stratejik derinliğiyle paktın teknolojik ve askeri omurgasını oluşturmaktadır. Pakistan; nükleer caydırıcılığa sahip tek Müslüman ülke olması, devasa kara ordusu ve Güney Asya tecrübesiyle kalkanın sert askeri gücünü temsil etmektedir. Suudi Arabistan ise muazzam finansal kaynakları, küresel enerji piyasalarındaki tekel konumu ve İslam dünyasındaki manevi liderlik iddiasıyla projenin finansal ve diplomatik motorudur. Bu sacayağı, dışarıya bağımlı olmayan müstakil bir güç odağı yaratmaktadır.

Anlaşmanın zamanlaması, tam da ABD-İran savaşının ve geriliminin tırmandığı döneme denk getirilmiştir. Washington’ın Washington merkezli taahhütlerinin istikrarsızlaşması ve İran’ın bölgesel füze/milis tehdidinin tavan yapması, Orta Doğu’daki güç vakumunu derinleştirmiştir. Bölge ülkeleri, Batı’nın güvenlik şemsiyesinin kriz anlarında koruma sağlamadığını görerek 'kendi göbeğini kendi kesme' stratejisine yönelmiştir. Suudi Arabistan bu anlaşmayı özellikle talep etmiştir; çünkü ABD’nin bölgedeki kararsız tutumu karşısında hem İran’ın ve vekillerinin (Husiler, milis gruplar) asimetrik tehditlerine karşı somut caydırıcılık kazanmak hem de güvenlik mimarisini Batı bağımlılığından kurtarıp Doğu-İslam eksenine yaymak istemiştir.

Türkiye açısından bu pakt, stratejik ve ekonomik boyutlarıyla muazzam faydalar barındırmaktadır. Türkiye; Türk savunma sanayi ürünleri için Suudi finansmanıyla desteklenen milyarlarca dolarlık yeni bir pazar elde etmekte, ortak üretim ve teknoloji transferi projeleriyle yerli sanayi kapasitesini katlamaktadır. Diplomatik olarak Ankara, Orta Doğu ve Güney Asya’nın güvenlik mimarisine doğrudan yön veren bir 'güvenlik sağlayıcı' (security provider) konumuna yükselmekte ve nükleer güç Pakistan ile finans devi Suudi Arabistan’ı yanına alarak Doğu Akdeniz’den Basra Körfezi’ne kadar elini güçlendirmektedir.

Mekke Savunma Paktı; yalnızca üye ülkeleri değil, aynı zamanda Basra Körfezi’nin stratejik limanlarını, küresel enerji geçiş hatlarını ve İslam dünyasının kutsal mekânlarını doğrudan koruma altına almaktadır. Paktın detaylı özellikleri arasında; taraflardan birine yapılan saldırının tümüne yapılmış sayıldığı 'ortak savunma taahhüdü', ortak askeri tatbikatlar, istihbarat paylaşım ağı, savunma sanayi fonu ve kriz yönetim merkezleri kurulması yer almaktadır. Anlaşmanın en büyük yararı ise, Orta Doğu’yu süper güçlerin çatışma sahası olmaktan çıkarıp bölgesel aktörlerin kendi güvenliğini sağladığı otonom bir denge mekanizması kurmasıdır.

Geleceğe yönelik ortaya koyabileceğimiz “Üçlü Denge ve Bölgesel Otonomi Teorisi” ise bize şunu göstermektedir: Küresel sistemin çok kutupluluğa kaydığı kriz dönemlerinde, bölgesel güçlerin kurduğu nükleer-teknolojik-finansal ittifaklar, küresel aktörlerin (ABD/Rusya) müdahale kapasitesini sınırlandırır. Teoriye göre; Türkiye’nin teknolojisi, Pakistan’ın nükleer caydırıcılığı ve Suudi Arabistan’ın sermayesi birleştiğinde dış müdahalelere kapalı otonom bir güvenlik kalkanı oluşmakta; bu durum çatışmaları derinleştirmek yerine bölgesel savaşları önleyen birinci derece caydırıcı mekanizmaya dönüşmektedir.